Debaty sejmoweVII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie działań polskiej dyplomacji na rzecz udostępnienia Cieśniny Pilawskiej i Zalewu Wiślanego dla żeglugi międzynarodowej

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na przekazaną przy piśmie pana marszałka Jana Króla, nr SPS-0202-5375/00, z dnia 20 grudnia 2000 r. interpelację pana posła Wiesława Walendziaka w sprawie działań polskiej dyplomacji na rzecz udostępnienia Cieśniny Pilawskiej i Zalewu Wiślanego dla żeglugi międzynarodowej, pragnę wyjaśnić, co następuje:

   W związku z reaktywowaniem w roku 1990 portu morskiego w Elblągu oraz w celu aktywizacji ekonomicznej regionu elbląskiego Ministerstwo Spraw Zagranicznych podjęło na początku lat dziewięćdziesiątych starania zmierzające do wynegocjowana i zawarcia z Federacją Rosyjską umowy międzynarodowej umożliwiającej swobodę żeglugi przez rosyjską część Zalewu Wiślanego oraz Cieśninę Pilawską, z uwzględnieniem takiego prawa dla statków handlowych i sportowych podnoszących banderę państw trzecich. Stronie rosyjskiej został wówczas przekazany projekt stosownej umowy regulującej żeglugę w wyżej wymienionym akwenie w oparciu o zasadę nieszkodliwego przepływu.

   Negocjacje ze stroną rosyjską w sprawie powyższego projektu rozpoczęły się w 1991 r. Kolejny rundy negocjacji odbyły się w lipcu 1991 r., w marcu 1992 r., w listopadzie 1993 r., w lutym 1994 r., we wrześniu 1994 r., a ostatnia jak dotychczas runda negocjacji miała miejsce w maju 1996 r. Impas w negocjacjach został spowodowany przez stanowisko Rosji, która stwierdziła, że nie jest możliwe zawarcie umowy zobowiązującej stronę rosyjską do niezwłocznego wyznaczenia i dalszego utrzymywania toru wodnego łączącego kaliningradzki tor wodny z granicą polsko-rosyjską na Zalewie Wiślanym. W toku negocjacji jako poważne przeszkody dla szybkiego wytyczenia takiego toru delegacja rosyjska wskazała problemy nawigacyjne, ekologiczne i finansowe.

   Wydaje się jednak, że podstawową przyczyną niepowodzenia dotychczasowych rozmów jest fakt, że Federacja Rosyjska zdecydowanie niechętnie podchodzi do ewentualnego zrzeczenia się suwerennych uprawnień na swoich wodach wewnętrznych, do których zalicza się rosyjska część Zalewu Wiślanego oraz Cieśnina Pilawska. W konsekwencji strona rosyjska nie zgodziła się na kompleksowe uregulowanie powyższego zagadnienia w umowie dwustronnej. Należy mieć jednak na uwadze, że przepływ przez Cieśninę Pilawską innych statków niż rosyjskie i polskie jest możliwy, lecz jest całkowicie uzależniony od zgody Federacji Rosyjskiej.

   Powyższa sprawa ma jeszcze inny aspekt. Podczas jednego z posiedzeń Polsko-Rosyjskiego Stałego Komitetu ds. Transportu, które odbyło się we wrześniu 1998 r., strona rosyjska oświadczyła, że istnieje możliwość wznowienia negocjacji nad projektem umowy, z uwzględnieniem dotychczasowego polskiego stanowiska o dopuszczeniu statków bandery państw trzecich, pod warunkiem pozytywnego załatwienia podnoszonych przez Rosję problemów dotyczących tzw. suwalskiego korytarza tranzytowego. Z uwagi na niezwykle wrażliwy charakter kwestii ˝korytarza˝ Ministerstwo Spraw Zagranicznych stoi na stanowisku, że nie można łączyć obydwu zagadnień i nie zgadza się na kontynuowanie negocjacji na temat swobody żeglugi na Zalewie Wiślanym oraz przez Cieśninę Pilawską pod takim warunkiem. Negocjacje mogą zostać wznowione, jeżeli strona rosyjska odstąpi od żądań dotyczących ˝pozytywnego załatwienia sprawy korytarza˝.

   Jak z powyższego wynika, kwestia zapewnienia swobody żeglugi dla statków wszystkich państw wiąże się z szeregiem złożonych problemów natury prawnej. W związku z tym nie należy jej traktować w sferze politycznej jako wyznacznik rosyjskich intencji wobec Polski. Z pewnością fakt doskonałej współpracy administracji morskiej obydwu państw na omawianym akwenie jest elementem pozytywnym, lecz niewystarczającym do sfinalizowania prac nad przedstawionym przez stronę polską projektem. Ewentualność uzyskania wsparcia przez państwa Unii Europejskiej dla działań polskiej dyplomacji w sprawie swobody żeglugi przez Zalew Wiślany i Cieśninę Pilawską w perspektywie naszego członkostwa w Unii zostanie dokładnie rozważona. Już teraz jednak można stwierdzić, że poparcie takie będzie w pewnym stopniu zależeć od zainteresowania państw UE korzystaniem z prawa do swobodnego przepływu przez wyżej wymienione akweny.

   Łączę wyrazy szacunku

   Minister

   Władysław Bartoszewski

   Warszawa, dnia 8 stycznia 2001 r.